توالی‌یابی DNA و ویراستار ژن در خدمت توسعه داروهای ضدسرطان

تاریخ : ۲۱ بهمن ۱۳۹۸

تعداد بازدید : ۱۳۲

0 امتیاز از 0 رای
نسخه چاپی
موضوعات :

پروژه‌ای موسوم به نقش وابستگی سرطان یا DepMap در حال اجرا است که در آن از توالی‌یابی DNA و ویراستار ژن برای تعیین ژن‌های مسبب بیماری سرطان استفاده می‌شود. هدف نهایی تعیین ژن‌های عامل سرطان و تولید دارو برای خاموش کردن این ژن‌ها است.

سرطان یک بیماری ژنتیکی بوده که با جهش در DNA ایجاد می‌شود، زمانی که این جهش ژنی رخ داد موجب می‌شود که سلول‌ها به صورت کنترل نشده تقسیم شده و رشد کنند. برخی از روش‌های درمان سرطان  روی هدف‌گیری جهش‌های ژنتیکی ویژه متمرکز هستند که در این میان Herceptin برای سرطان پستان یکی از مصداق‌های این موضوع است.

بسیاری نمی‌دانند که روش‌های اصلی درمان سرطان، نظیر شیمی‌درمانی و رادیوتراپی می‌تواند علاوه بر سلول‌های سرطانی به سلول‌های سالم نیز آسیب‌بزند. در بسیاری از موارد بیماری سرطان در یک فرد می‌تواند به هیچ وجه به یک درمان خاص پاسخ ندهد.

در طول یک دهه گذشته، تلاش‌های زیادی برای توالی‌یابی ژنوم تومور صورت گرفته است و تعداد زیادی داده اکنون در دسترس است. چالش سال آینده استفاده از این داده‌ها در بخش درمان است.

محققان موسسه ولکام سانگر با همکاری موسسه فناوری ماساچوست و هاروارد در حال پیشبرد یک پروژه بین المللی به نام نقش وابستگی سرطان یا DepMap هستند که هدف از آن ترسیم تقاط ضعف در هر نوع سلول سرطانی است.

اولین عنصر DepMap ایجاد مدل‌های جدید سرطان است، خوشه‌های سلولی از تومور بیماران که بازآفرینی شده و در محیط آزمایشگاهی رشد داده شده و مطالعه می شوند.

در حال حاضر حدود 1600 مدل از اینها وجود دارد اما کافی نیست. برخی از انواع سرطان و جهش‌ها در این مدل‌ها دیده نمی‌شود.

در سال 2020 ما شروع به پر کردن این شکاف‌ها با بیش از 1000 مدل جدید کرده‌ایم. با استفاده از فناوری ویرایش ژن موسوم به کریسپر، می‌تواند هر یک از 20 هزار ژن در ژنوم را مختل کنیم و این کار یک بار انجام می شود. با مختل کردن هر ژن، اثر آن روی سلول بررسی می‌شود اگر این اختلال موجب تاثیر روی رشد سلول شد پس می‌توان این ژن را برای سرطان ضروری تلقی کرد و این ژن به یک هدف دارویی بالقوه تبدیل می‌شود.

از این مدل‌ها می‌توان برای تسریع درمان‌های جدید استفاده کرد. در آخرین نسخه‌های ارائه شده، 453 دارو روی 989 مدل سلولی مورد آزمایش قرار گرفته است که 30 نوع سرطان از این مدل‌ها ایجاد شده است. در سال 2020 قرار است این مدل‌ها بزرگتر شده و داده‌های بیشتری ایجاد شود و این کار برای آزمایش نزدیک به 3000 ترکیب داروی روی مدل‌ها انجام می‌شود. مرحله آخر پروژه DepMap تطابق مدل‌ها با مجموعه داده‌های بیماران واقعی است.

منبع : https://www.wired.co.uk/article/cancer-dna-sequencing

نظر شما